Marten Toonder comic book catalogue

2,508 items

Marten Toonder was born on May 2, 1912 in Rotterdam as the eldest son of a captain. In 1935 he married his neighbor Phiny Dick, who then worked with Marten while writing and drawing. In 1938 Marten started as an independent draftsman. On 27 More

Marten Toonder was born on May 2, 1912 in Rotterdam as the eldest son of a merchant navy captain, Marten Toonder (senior), and Trientje Huizinga. With his brother Jan Gerhard, who is two years younger, he invents a fantasy world early on in which dolls experience adventures. He cuts out cartoon characters from the weekly comics that his father brought from Canada in 1917 and pastes them on cardboard.

The first step in Marten's successful career is taken in South America. Nineteen-year-old Marten is allowed to sail with his father as a reward for obtaining the HBS-A diploma. In Buenos Aires he becomes so fascinated by the work of Dante Quinterno's comic studios that he decides to become a cartoonist.

That career choice is a bull's eye; Marten soon becomes successful. His first comic series 'Bram's Adventures' and 'Thijs IJs' appeared two years after his trip to South America in the daily newspaper De Nederlander and from 1934 in the Nieuwsblad van het Noorden. From October 30, 1933, Marten worked at the Nederlandsche Rotogravure Maatschappij, a printing company that also published magazines. He makes realistic and caricatured illustrations for serials and regular features, and is working on several comic series.

In 1935 he married his neighbor Phiny Dick, who then worked with Marten while writing and drawing. In 1938 Marten started as an independent draftsman. Rotogravure remains an important client for him, and he also focuses on color illustrations for book covers.

Shortly after the outbreak of the Second World War, the couple settled in Amsterdam. Martens cartoon character Japie Makreel has adventures in the weekly magazine Doe Mee! in 1940. The following year he was given the opportunity to start a new cartoon in De Telegraaf: 'The Adventures of Tom Poes'. Calendars, puzzles and wall pictures were soon based on this comic strip.

In June 1942, Marten Toonder and Joop Geesink brought their studios together in the Toonder-Geesink Studios, with the intention of making commissioned films in stop-motion techniques, such as cartoons and puppet films. The company also makes advertising films for Philips, Albert Heijn and the Dutch Railways, among others. After a year, Geesink leaves the company to focus on making puppet films. Marten continued the production company in 1942 under the name 'Toonder Studios'.

Geesink's employees were already working on animation before the collaboration and so the Geesink-Toonder studio was able to make the first Tom Poes film for the German company Degeto. As a result, many cartoonists were exempted from employment in Germany and Marten Toonder had a cover for the illegal work carried out under the studio's flag.

In November 1944, De Telegraaf received an SS man as editor-in-chief. Marten Toonder has himself declared manic-depressive by a doctor friend and ends Tom Poes' ongoing adventure halfway. With the Studios he focuses on work for illegal immigrants. He had been forging official documents such as identity cards, receipts, ration cards and stamp drawings for some time. He will also now make cartoons for the underground magazine Metro.

After the war, Marten Toonder and the Toonder Studios entered a heyday. Domestic and foreign newspapers and magazines are keen to publish comics and cartoons, and the rise of television is increasing the demand for advertising and corporate films. The Studios develop new recording and animation techniques.

Tom Poes continues his adventures together with Mr Bommel in the NRC and de Volkskrant. Around 1950, these adventures can also be followed in a number of Belgian, Danish, German, English, French, Norwegian and Swedish publications.

In addition, the Toonder Studios are starting new series. Marten Toonder designed Kappie in 1945, Panda in 1946 and King Hollewijn followed in 1955. Phiny Dick writes and draws Olle Kapoen. The employees of the Toonder Studios follow their example with their own productions; For example, Hans G. Kresse creates Eric de Noorman.

In 1955 the Toonder family settled in Blaricum. Marten and Phiny now have four children; two sons and two adopted daughters. During a holiday in Ireland, Toonder realizes that he has become 'a worryingly enterprising employer' instead of 'a writing draftsman'. He resigned as director of the Toonder Studios and moved to Greystones in Ireland in 1965, where he focused entirely on drawing and writing the Bommel and Tom Poes stories.

At the initiative of founder/director Geertjan Lubberhuizen, publisher De Bezige Bij has published these stories since 1967 as 'Literary Reuzenpocket'. The drawings are printed in reduced size, giving the captions more emphasis and thus a literary allure. All 44 Bommel paperbacks become bestsellers. Because Mr. Bommel takes on the leading role in the stories, the series becomes known as the Bommel Saga.

At the age of 72, Marten Toonder decides to quit. The last episode of the last adventure 'The End of Endless' was published in the newspaper on January 20, 1986, to the dismay of many attentive readers. Marten Toonder has then, in almost 45 years, completed a total of 177 stories in 11,768 daily episodes, consisting of more than 33,000 drawings, supported by approximately 2.6 million words.

Marten Toonder then devotes himself to his three-part autobiography. His wife Phiny Dick died on August 7, 1990. In 1996 he married composer Tera de Marez Oyens, who died a few months after the wedding ceremony. Marten supplements his autobiography with an epilogue, Tera, in memory of his second wife.

For health reasons, he returned to the Netherlands in 2001, where he settled in the Rosa Spierhuis. Four years later, on July 27, 2005, he left this world for good.

Automatic translation Click here for the original text

Hide original text

Marten Toonder wordt geboren op 2 mei 1912 in Rotterdam als oudste zoon van een gezagvoerder ter koopvaardij, Marten Toonder (senior), en Trientje Huizinga. Met zijn twee jaar jongere broer Jan Gerhard verzint hij al vroeg een fantasiewereld waarin poppen avonturen beleven. Hij knipt stripfiguren uit de weekly comics die zijn vader in 1917 meebrengt uit Canada, en plakt ze op karton.

De eerste stap in Martens succesvolle loopbaan wordt gezet in Zuid-Amerika. De negentienjarige Marten mag met zijn vader meevaren als beloning voor het behalen van het HBS-A diploma. In Buenos Aires raakt hij zo gefascineerd door het werk van Dante Quinterno’s stripstudio’s dat hij besluit tekenaar te worden.

Die beroepskeuze is een schot in de roos; al snel is Marten succesvol. Zijn eerste stripseries ‘Bram’s Avonturen’ en ‘Thijs IJs’ verschijnen twee jaar na zijn reis naar Zuid-Amerika in het dagblad De Nederlander en vanaf 1934 in het Nieuwsblad van het Noorden. Vanaf 30 oktober 1933 werkt Marten bij de Nederlandsche Rotogravure Maatschappij, een drukkerij die ook tijdschriften uitgeeft. Hij maakt realistische en karikaturale illustraties voor de feuilletons en vaste rubrieken, en werkt aan meerdere stripreeksen.

In 1935 trouwt hij met zijn buurmeisje Phiny Dick, die dan al schrijvend en tekenend met Marten samenwerkt. In 1938 begint Marten als zelfstandig tekenaar. De Rotogravure blijft een belangrijke opdrachtgever voor hem, daarnaast legt hij zich toe op kleurenillustraties voor boekomslagen.

Vlak na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vestigt het echtpaar zich in Amsterdam. Martens stripfiguur Japie Makreel beleeft in 1940 avonturen in het weekblad Doe Mee!. Het jaar daarop krijgt hij de kans om in De Telegraaf een nieuw beeldverhaal te starten: ‘De avonturen van Tom Poes’. Al spoedig worden kalenders, puzzels en wandplaten gebaseerd op deze strip.

In juni 1942 brengen Marten Toonder en Joop Geesink hun studio’s tesamen in de Toonder-Geesink Studio’s, met de bedoeling om er opdrachtfilms in stop-motion technieken, zoals tekenfilms en poppenfilms, te gaan maken. Het bedrijf maakt ook reclamefilmpjes voor onder andere Philips, Albert Heijn en de Nederlandse Spoorwegen. Na een jaar verlaat Geesink het bedrijf om zich toe te leggen op het maken van poppenfilms. Onder de naam ‘Toonder Studio’s’ zet Marten het productiebedrijf in 1942 voort.

De medewerkers van Geesink waren al voor de samenwerking bezig met animatie en zo kon de Geesink-Toonder studio de eerste Tom Poes film maken voor het duitse bedrijf Degeto. Hierdoor werden vele tekenaars vrijgesteld van tewerkstelling in Duitsland en had Marten Toonder een dekmantel voor de illegale werkzaamheden die onder de vlag van de studio werden uitgevoerd.

In november 1944 krijgt De Telegraaf een SS’er als hoofdredacteur. Marten Toonder laat zich door een bevriende huisarts manisch-depressief verklaren en beëindigt het lopende avontuur van Tom Poes halverwege. Hij legt zich met de Studio’s toe op werk voor de illegaliteit. Hij vervalste al enige tijd officiële documenten zoals identiteitskaarten, bonnen, distributiekaarten en stempeltekeningen. Daarnaast gaat hij nu spotprenten maken voor het ondergrondse blad Metro.

Na de oorlog breekt voor Marten Toonder en de Toonder Studio’s een bloeitijd aan. Binnen- en buitenlandse dagbladen en tijdschriften willen graag strips en beeldverhalen plaatsen, en door de opkomst van de televisie neemt de vraag naar reclame- en bedrijfsfilms toe. De Studio’s ontwikkelen nieuwe opname- en animatietechnieken.

Tom Poes zet samen met de heer Bommel zijn avonturen voort in de NRC en de Volkskrant. Omstreeks 1950 zijn die avonturen ook te volgen in enkele Belgische, Deense, Duitse, Engelse, Franse, Noorse en Zweedse publicaties.

Daarnaast starten de Toonder Studio’s nieuwe reeksen. Marten Toonder ontwerpt Kappie in 1945, Panda in 1946 en in 1955 volgt Koning Hollewijn. Phiny Dick schrijft en tekent Olle Kapoen. De medewerkers van de Toonder Studio’s volgen hun voorbeeld met eigen producties; Hans G. Kresse maakt bijvoorbeeld Eric de Noorman.

In 1955 vestigt het gezin Toonder zich in Blaricum. Inmiddels hebben Marten en Phiny vier kinderen; twee zoons en twee geadopteerde dochters. Tijdens een vakantie in Ierland beseft Toonder dat hij ‘een zorgelijk ondernemende werkgever’ is geworden in plaats van ‘een schrijvende tekenaar’. Hij neemt ontslag als directeur van de Toonder Studio’s en verhuist in 1965 naar Greystones in Ierland, waar hij zich geheel richt op het tekenen en schrijven van de Bommel en Tom Poes-verhalen.

Op initiatief van oprichter/directeur Geertjan Lubberhuizen brengt uitgeverij De Bezige Bij deze verhalen vanaf 1967 als ‘Literaire Reuzenpocket’ uit. De tekeningen worden verkleind afgedrukt, waardoor de onderschriften meer nadruk en daarmee een literaire allure krijgen. Alle 44 Bommelpaperbacks worden bestsellers. Doordat de heer Bommel de hoofdrol in de verhalen naar zich toe trekt, wordt de reeks bekend als de Bommelsaga.

Op 72-jarige leeftijd besluit Marten Toonder ermee te stoppen. De laatste aflevering van het laatste avontuur ‘Het einde van eindeloos’ staat op 20 januari 1986 in de krant, tot verdriet van vele oplettende lezertjes. Marten Toonder heeft dan, in bijna 45 jaar, een totaal van 177 verhalen in 11.768 dagelijkse afleveringen, bestaande uit meer dan 33.000 tekeningen, ondersteund door zo’n 2,6 miljoen woorden, voltooid.

Marten Toonder wijdt zich vervolgens aan zijn driedelige autobiografie. Op 7 augustus 1990 overlijdt zijn vrouw Phiny Dick. In 1996 trouwt hij met componiste Tera de Marez Oyens, die al enkele maanden na de huwelijksinzegening overlijdt. Marten vult zijn autobiografie aan met een epiloog, Tera, ter nagedachtenis aan zijn tweede echtgenote.

Om gezondheidsredenen gaat hij in 2001 terug naar Nederland waar hij zich in het Rosa Spierhuis vestigt. Vier jaar later, op 27 juli 2005, verlaat hij voorgoed deze wereld.

Full name

Marten Toonder

Aliases

Querulijn Xaverius Markies de Canteclaer van Barneveldt, Al Peppernose

Born

Rotterdam, 2-5-1912

Nationality

Dutchman

Automatic translation Click here for the original text

Hide original text

Om gezondheidsredenen gaat hij in 2001 terug naar Nederland waar hij zich in het Rosa Spierhuis vestigt. Vier jaar later, op 27 juli 2005, verlaat hij voorgoed deze wereld.

Deceased

Laren, 27-05-2005

Particular profession

Artist, writer

Number of comic books

2,508

Number of related items

3,764

Oldest item

Fik and Fok (1933)